อาหารลดเกลือหรือจำกัดโซเดียมใช้เมื่อผู้ป่วยมีภาวะน้ำคั่งในร่างกาย เช่น ความดันโลหิตสูงอย่างรุนแรง หัวใจวาย โรคไต หรือภาวะน้ำคั่งในช่องท้อง ซึ่งเกลือที่ใช้ปรุงอาหารมีโซเดียมเป็นส่วนสำคัญอยู่มาก รวมทั้งอาหารหลายอย่างที่ไม่ออกรสเค็ม แต่มีโซเดียมมากโดยธรรมชาติหรือการถนอมอาหารและอาหารสำเร็จรูป เครื่องปรุงรสชนิดต่างๆ ก็มีโซเดียมมากเช่นกัน
ยกเว้น น้ำตาลและน้ำมัน กรณีแพทย์กำหนดให้ผู้ป่วยลดหรือจำกัดโซเดียมจะแบ่งอาหารลดเค็มเป็นระดับต่างๆ ตามความจำเป็นเพื่อผลดีในการรักษา
อาหารที่รับประทานได้
ข้าว+แป้ง
ข้าว มักกะโรนี สปาเก็ตตี้ เส้นก๋วยเตี่ยว ขนมจีน วุ้นเส้น ข้าวโพดนึ่ง ต้ม เผา ไม่ใส่เกลือ หรือใช้เนยจืด มันเทศนึ่ง ต้ม เผา ไม่ใส่เกลือ มันเทศต้มน้ำตาล เผือกนึ่งหรือต้มน้ำตาล ขนมปังหรือผลิตภัณฑ์จากแป้งที่ไม่ใส่เกลือ
เนื้อสัตว์
เนื้อวัว เนื้อหมู เนื้อไก่ เนื้อปลา หอยสดทุกชนิด ตับ หัวใจ ลิ้น กระเพาะสด ปลาน้้ำเค็มที่มิได้ปรุงรส
ไข่
ไข่สดทุกชนิดที่ประกอบเป็นอาหารโดยไม่ได้ปรุงรส
น้ำนม
นมสด นมผง นมข้นจืด ไอศกรีมไม่เติมเกลือโซเดียมแอลลิเมต
ผลไม้
ผลไม้สด ผลไม้กระป๋องที่ไม่ใส่เกลือ ผลไม้ตากแห้งที่ไม่ใส่เกลือ ผลไม้แช่แข็ง ผลไม้เชื่อมหรือต้มน้ำตาล
ผัก
ผักสดทั่วไป
ไขมัน
น้ำมันพืชบริสุทธิ์ น้ำมันหรือเนยที่ใส่เกลือ น้ำสลัดไม่ใส่เกลือครีมและเนยใส่เกลือในปริมาณจำกัดหรือไม่ใส่เลย
อาหารหวาน
ทุกอย่างที่ไม่มีน้ำเกลือ ผงฟู โซดาไบคาร์บอเนต น้ำผึ้ง น้ำตาล ลูกกวาด แยม เยลลี่ที่ไม่ใส่สารกันบูดที่มีโซเดียมหรือไม่ใส่เกลือ
เครื่องปรุงรส
เครื่องปรุงรสที่ไม่มีโซเดียม เครื่องแกงที่ไม่ใส่โซเดียม น้ำตาล น้ำส้ม น้ำหอม ปรุงรส ไวน์ และเหล้าสำหรับปรุงรส (เล็กน้อย)
อาหารที่ควรงด
ข้าว +แป้ง
ข้าวเหนียวมูลกะทิ ขนมปังปอนด์ บะหมี่ หมี่สั่ว บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ข้าวโพดต้ม ข้าวโพดเผาที่ขาย (ซุปน้ำเกลือ) ข้าวโพดคั่วที่ปรุงรสแต่งรส ข้าวเม่า หมี่กรอบ ข้าวเม่าคลุก ข้าวเกรียดกุ้งหรือปลาและข้าวเกรียบชนิดต่างๆ อาหารหรือขนมที่ใส่ผงฟู
เนื้อสัตว์
อาหารทุกชนิดที่หมัก ดอง และถนอมด้วยเกลือ น้ำปลา ซีอิ๊ว และของเค็มทุกอย่าง ปู กุ้ง หอยน้ำเค็ม ปลากระป๋อง เนื้อเค็ม เนื้อตากแห้ง ปลาเค็ม ปลาแห้ง เนื้อปลารมควัน น้ำเนื้อและซุป น้ำเนื้อ ซุปน้ำใส
ไข่
ไข่เค็ม ไข่เยี่ยวม้า ไข่ดอง
น้ำนม
นมเติมโกโก้ ช็อกโกแลต เนยแข็ง ไอศกรีมที่เติมเกลือโซเดียมแอลลิเมต (ทำให้ไอศกรีมเนื้อละเอียด)
ผลไม้
ผลไม้ตากแห้งที่ใส่สารซึ่งมีโซเดียม ผลไม้แช่อิ่ม ผลไม้ดองและผลไม้กระป๋องที่มีเกลือและสารกันบูดที่มีโซเดียม ผลไม้ที่นำไปปรุงแต่ง เช่น กล้วยฉาาบ กล้วยบวดชี
ผัก
ผักดองเปรี้ยวหรือเค็ม ผักกระป๋อง มะเขือเทศหรือน้ำมะเขือเทศกระป๋องและเครื่องกระป๋องที่ใส่สารกันบูดที่มีโซเดียม มะกอกสำเร็จรูป มันทอดกรอบใส่เกลือ
ไขมัน
เนยแข็งและเนยเทียมที่ใส่เกลือ น้ำสลัดข้นและใส มายองเนส เนย ถั่วลิสง น้ำมันจากเบคอน กะทิที่ใส่เกลือ
อาหารหวาน
ของหวานทุกอย่างที่ใส่เกลือ ผงฟู โซดาไบคาร์บอเนต หรือ โซเดียมเป็นส่วนประกอบอยู่เช่น เบเกอร์รี่ ข้าวโพดอบเนย
เครื่องปรุงรส
กะปิ เต้าเจี้ยว เต้าหู้ยี้ ซอสชนิดต่างๆ น้ำจิ้มไก่ น้ำจิ้มสุกี้ น้ำเกลือ มัสตาด เครื่องแกงทั่วไป เครื่องเทศที่ใส่เกลือ ปลาร้า ปลาเจ่า กุ้งแห้ง ซุปก้อน ผงปรุงรส อาหารสำเร็จรูปเช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป โจ๊กถั่วสำเร็จรูป
* สำหรับผู้ป่วย ควรเข้าใจและร่วมมือปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินอาหารที่มีโซเดียมต่ำ อาจใช้เครื่องปรุงชนิดอื่นทดแทน เช่น น้ำตาล น้ำส้ม น้ำมะนาว เครื่องเทศและกลิ่นพืชสมุนไพรชนิดต่างๆ ในการปรุงรสอาหาร
พิมพ์จากแผ่นพับแจกฟรีในสถาบันโรคทรวงอก http://cdi-thaigov.net
